“YOLG‘IZLIK” KONSEPTINING LEKSIK-SEMANTIK VERBALIZATSIYASI: O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARI MATERIALLARI ASOSIDA
Main Article Content
Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillari lisoniy dunyo manzarasida “yolg‘izlik” konseptining leksik-semantik verbalizatsiyasi qiyosiy aspektda tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi “yolg‘izlik” konseptini ifodalovchi leksik birliklarni aniqlash, ularning semantik tuzilishi, ma’no munosabatlari, emotsional-baholovchi xususiyatlari hamda ikki tildagi umumiy va milliy-madaniy jihatlarini ochib berishdan iborat. Tadqiqot materiallari o‘zbek tilidagi “yolg‘izlik”, “yolg‘iz”, “tanholik”, “tanhо”, “kimsasizlik”, “uzlat” kabi birliklar hamda ingliz tilidagi loneliness, lonely, solitude, solitary, isolation, aloneness kabi leksemalar asosida shakllantiriladi. Tadqiqotda tavsifiy, komponent tahlil, leksik-semantik tahlil, kontekstual tahlil hamda qiyosiy-chog‘ishtirma metodlardan foydalaniladi. Tahlil natijasida “yolg‘izlik” konseptining verbalizatorlari semantik yaqinligiga ko‘ra guruhlanib, ularning ijobiy, salbiy va neytral baholash xususiyatlari aniqlanadi. O‘zbek va ingliz tillarida konseptning asosiy mazmuniy komponentlari o‘xshash bo‘lsa-da, ayrim leksik birliklarda ijtimoiy ajralish, hissiy bo‘shliq, ixtiyoriy tanholik va jismoniy yolg‘iz qolish kabi semantik belgilar turlicha faollashishi ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari “yolg‘izlik” konseptining ikki tildagi leksik-semantik tuzilishini tizimli tavsiflash va uning milliy-lisoniy xususiyatlarini aniqlashga xizmat qiladi.
Article Details
Section
References
1.Lakoff, G., Johnson, M. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press, 1980.
2.Wierzbicka, A. Emotions across Languages and Cultures: Diversity and Universals. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.
3.Oxford University Press. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. “Loneliness.” Oxford University Press.
4.Oxford University Press. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. “Solitude.” Oxford University Press.
5.Oxford University Press. Oxford Advanced Learner’s Dictionary. “Alone.” Oxford University Press.
6.Peplau, L. A., Perlman, D. (Eds.). Loneliness: A Sourcebook of Current Theory, Research and Therapy. New York: Wiley-Interscience, 1982.
7.Weiss, R. S. Loneliness: The Experience of Emotional and Social Isolation. Cambridge, MA: MIT Press, 1973.
8.Cacioppo, J. T., Patrick, W. Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection. New York: W. W. Norton & Company, 2008.
9.Тер-Минасова, С. Г. Язык и межкультурная коммуникация. Москва: Слово/Slovo, 2000.
10.Маҳмудов, Н. Тилнинг мукаммал тадқиқи йўлларини излаб... // Ўзбек тили ва адабиёти. 2012. № 5. Б. 3–16.
11.Сафаров, Ш. Когнитив тилшунослик. Жиззах: Сангзор, 2006.
12.Маслова, В. А. Когнитивная лингвистика. Минск: ТетраСистемс, 2004.
13.Кубрякова, Е. С., Демьянков, В. З., Панкрац, Ю. Г., Лузина, Л. Г. Краткий словарь когнитивных терминов. Москва: Филологический факультет МГУ им. М. В. Ломоносова, 1996.
14.Ўзбек тилининг изоҳли луғати: 5 жилдли. А. Мадвалиев таҳрири остида. Тошкент: Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2006–2008.
15.Cambridge University Press & Assessment. Cambridge Dictionary. “Loneliness”, “Solitude”, “Isolation”, “Alone”. Cambridge University Press & Assessment.