“LISON UT-TAYR” VA NAVOIY LIRIKASIDA ME’ROJ MOTIVINING TASAVVUFIY-BADIIY TALQINI
Main Article Content
Abstract
Mazkur maqolada Alisher Navoiy ijodining uchinchi bobda o‘rganilgan qatlami — “Lison ut-tayr” dostoni va lirik asarlarda me’roj motivining tasavvufiy-badiiy talqini tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori me’rojning kosmik safar syujetidan ruhiy yuksalish, tasavvufiy sayr, komil inson va ichki kamolot modeliga aylanish jarayoniga qaratiladi. “Lison ut-tayr”dagi Hudhud, Simurg‘, yetti vodiy, Qaf tog‘i, ko‘zgu-aks, ishq, fano va ma’rifat obrazlari me’roj motivining ramziy tizimi bilan qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, g‘azal va ruboiylarda “yo‘l”, “parvoz”, “balandlik”, “sahro”, “mayxona”, “sham’–parvona” kabi obrazlarning lirik me’roj semantikasini shakllantirishdagi vazifasi ochib beriladi. Tahlil natijasida Navoiyda me’roj zohiriy diniy voqeadan botiniy ruhiy tajribaga ko‘chib, poetik mexanizm darajasiga ko‘tarilgani asoslanadi.
Article Details
Section
References
1.Navoiy A. Lison ut-tayr. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1983.
2.Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami. 20 jildlik. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.
3.Navoiy A. Lison ut-tayr. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1983.
4.Attor F. Mantiq ut-tayr. – 1984.
5.Bertels E.E. Izbrannye trudy. – Moskva, 1965.
6.Komilov N. Tasavvuf. – Toshkent: Movarounnahr.
7.Komilov N. Tasavvuf yoki komil inson axloqi. – Toshkent, 2012.
8.Hojiahmedov A. She’riy san’atlar va mumtoz qofiya. – Toshkent: Sharq, 1998.
9.Sirojiddinov Sh. Navoiyshunoslikka kirish va matn tahlili muammolari. – Toshkent: Akademnashr, 2016.
10.Schimmel A. Mystical Dimensions of Islam. – Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2011.
11.Ritter H. The Ocean of the Soul: Men, the World and God in the Stories of Farid al-Din Attar. – Leiden: Brill, 2003.
12.Lakoff G., Johnson M. Metaphors We Live By. – Chicago: University of Chicago Press, 2003.
13.de Bruijn J.T.P. Persian Sufi Poetry: An Introduction to the Mystical Use of Classical Persian Poems. – London, 1997.
14.Haqqul I. Navoiyga qaytish. – Toshkent: Fan, 2007.
15.Muhiddinov M. Mumtoz adabiyotda ilohiy ishq va na’tlar poetikasi // Adabiyotshunoslik muammolari. – Toshkent, 2021. – №3. – B. 114–121.
16.Jabborov N. Badiiy matnda diniy-tasavvufiy iqtiboslar va hadislar poetikasi. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2019.
17.Sirojiddinov Sh., Yusupova D., Davlatov O. Navoiyshunoslik. – Toshkent: Tamaddun, 2018.