THE ROLE OF QUR’ANIC VERSES IN ALISHER NAVOI’S “NASOYIM UL-MUHABBAT”
Keywords:
Kalit so‘zlar: Alisher Navoiy, “Nasoyim ul-muhabbat”, Qur’on, Qur’on oyatlari, tasavvuf, islomiy adabiyot, ilohiy ishq, ma’naviyat, avliyolar, o‘zbek adabiyoti.Abstract
Annotatsiya. Mazkur tezisda Alisher Navoiyning mashhur tasavvufiy asari “Nasoyim ul-muhabbat min shamoyim ul-futuvvat”da Qur’on oyatlarining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Ushbu asar o‘zbek adabiyoti va tasavvuf tafakkuri tarixida muhim o‘rin egallaydi. Tasavvuf namoyandalari va ulamolar hayotiga bag‘ishlangan biografik asar sifatida yaratilgan “Nasoyim ul-muhabbat”da Qur’on, hadislar, diniy tushunchalar hamda axloqiy-ta’limiy qarashlarga oid ko‘plab murojaatlar uchraydi. Qur’on oyatlari asarda shunchaki bezak yoki iqtibos sifatida qo‘llanmay, balki muallif qarashlarini ifodalashning muhim g‘oyaviy, falsafiy va badiiy vositasi sifatida xizmat qiladi. Navoiy ushbu oyatlar orqali ilohiy ishq, imon, sabr, ixlos, tavba, axloq, ilm va ma’naviy kamolot kabi tushunchalarni yoritadi. Qur’oniy murojaatlar, shuningdek, tasavvuf namoyandalari haqidagi hikoyatlarning diniy-falsafiy asoslarini belgilashga xizmat qiladi. Mazkur tadqiqotda asarda Qur’on oyatlarining bajaradigan vazifalari tahlil qilinib, ularning “Nasoyim ul-muhabbat”ning ma’naviy va badiiy tuzilishidagi ahamiyati ko‘rsatib beriladi.
References
1.Navoi, A. Nasoyim ul-Muhabbat min Shamoyim ul-Futuvvat. — Tashkent: Fan, 2001.
2.Navoi, A. Mukammal asarlar to‘plami. — Tashkent: Fan.
3.Jami, A. Nafahat al-Uns min Hazarat al-Quds. — Tehran.
4.The Holy Qur’an. English Translation and Interpretation. — Various editions.
5.Bertels, E. E. Navoi and Sufi Literature. — Moscow.
6.Komilov, N. Tasavvuf. — Tashkent: Movarounnahr, 2009.
7.Hayitmetov, A. Alisher Navoi’s Literary and Critical Views. — Tashkent.
8.Mallayev, N. O‘zbek adabiyoti tarixi. — Tashkent: O‘qituvchi.
9.Abduqodirov, A. Alisher Navoi and Sufi Thought. — Tashkent.
10.Schimmel, A. Mystical Dimensions of Islam. — Chapel Hill: The University of North Carolina Press.